‘Bijzondere voorbeelden’ in Turkse zorg

Jancor de Boer, voormalig regiodirecteur bij de OsiraGroep, is eind 2007 naar Turkije geweest in het kader van een leergang, georganiseerd door de Sigra, samenwerkende instellingen gezondheidszorg regio Amsterdam. “De Sigra heeft diversiteit tot een van haar speerpunten gemaakt”, vertelt De Boer. “De clientèle en het personeel van de zorgorganisaties waren geen afspiegeling van de bevolkingssamenstelling. Dat kun je aan een cultuurverschil wijten dat allochtonen ervan weerhoudt zorg op te zoeken, maar het is onze maatschappelijke plicht om ook te kijken welke barrières wij opwerpen en daar iets aan te doen”, aldus De Boer. “Dat lukt niet zomaar. Daarom heeft de Sigra leergangen Marokko, Turkije en Suriname laten ontwikkelen, in eerste instantie voor het management en het hoger kader.”

Identiteit

De leergangen bestreken een breed spectrum. Zo werd uitgebreid stilgestaan bij achtergronden van Turkse, Marokkaanse en Surinaamse Amsterdammers. Hoe is de migratie ontstaan, hoe is het met hun sociaal-economische positie, hoe is de demografie? Bij de deelnemers aan de leergangen werd een cultural readiness check afgenomen die inzicht geeft in persoonlijke aandachtpunten als het gaat om diversiteit. Veel energie is gestoken in interculturele communicatie en tot slot de studiereis. De studiereis maakt de leergang af, was de ervaring van De Boer. “Wat je hier aan kennis hebt opgedaan, gaat leven als je even onderduikt in de cultuur en systemen die voor een groot deel van onze – potentiële – cliënten en medewerkers deel uitmaken van hun identiteit. We hebben een kleine week in Istanbul doorgebracht en een compleet programma afgewerkt.”

Ondernemerschap

Alle zorgsectoren kwamen aan bod en ook bij de gemeentelijke overheid ging de groep op bezoek. “Je hebt allerlei beelden die soms totaal niet kloppen”, vertelt Jancor de Boer. “Een voorbeeldje: Turken komen in Nederlandse ziekenhuizen wel eens aan met de identiteitskaart van een familielid. Dat verbaast en irriteert ons dan. Maar zo werkt het Turkse systeem. Je kunt gewoon op naam van een familielid zorg krijgen.”

De zorg in Turkije was van oudsher georganiseerd naar de cliëntgroepen ambtenaren, arbeiders en zelfstandigen. Dat is aan het veranderen, vertelt De Boer. “De overheid coördineert de zorg nu in één systeem, maar laat veel ruimte voor ondernemerschap. De particuliere markt beslaat 43 procent en groeit snel. Dat hangt denk ik nauw samen met het feit dat zorg meer in de privé-sfeer wordt gegeven.” In de gehandicaptenzorg vervullen mantelzorgers een nadrukkelijke rol. De Boer: “De zorg voor verstandelijk gehandicapten is er nog betrekkelijk nieuw en veel minder institutioneel dan hier. Familieleden krijgen ondersteuning bij de zorg voor de gehandicapte in hun kring.” Ouderenzorg is helemaal nog een familiezaak. “Zolang je familie hebt, kom je er niet voor in aanmerking. In verzorgingshuizen tref je alleen de heel kwetsbare, eenzame ouderen aan de onderkant van de samenleving.”

Inhaalslag

In de psychiatrie heerst een enorme ondercapaciteit: slechts twee procent van de aanmeldingen wordt geplaatst. “Er zwerft nog heel wat leed over straat”, aldus De Boer. Maar er wordt wel hard gewerkt aan een inhaalslag. De Boer heeft in de Turkse zorg “bijzondere voorbeelden” gezien “waar mensen zich met hart en ziel inzetten voor hun cliënten”.

De leergang heeft aanstekelijk gewerkt. “De deelnemers zijn er echt door geraakt. Het geeft een enorme impuls aan interculturalisatie. In de deelnemende organisaties zijn concrete initiatieven voor verbetering en samenwerking genomen.” (Berber Bast)